Prezident İlham Əliyev: “Gücü 240 meqavat olan “Xızı-Abşeron” Külək Elektrik Stansiyası Azərbaycanın enerji potensialını əhəmiyyətli dərəcədə gücləndirəcək”
8 yanvar 2026-cı il Azərbaycanın enerji tarixində mühüm mərhələlərdən biri kimi yadda qaldı. Həmin gün Prezident İlham Əliyevin iştirakı ilə “Xızı-Abşeron” Külək Elektrik Stansiyasının rəsmi açılış mərasimi keçirildi və stansiya istismara verildi. Dövlət başçısının çıxışında vurğulandığı kimi, bu hadisə təkcə yeni enerji obyektinin istifadəyə verilməsi deyil, eyni zamanda ölkənin enerji təhlükəsizliyinin möhkəmləndirilməsi və bərpaolunan enerji sahəsində strateji hədəflərin reallaşdırılması baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Prezident İlham Əliyev çıxışında qeyd etdi ki, gücü 240 meqavat olan “Xızı-Abşeron” Külək Elektrik Stansiyası Azərbaycanın enerji potensialını əhəmiyyətli dərəcədə gücləndirəcək. Bu layihə ölkənin artan enerji tələbatının ödənilməsinə, eyni zamanda ekoloji cəhətdən təmiz və dayanıqlı enerji istehsalının genişlənməsinə mühüm töhfə verəcək. Dövlət başçısı xatırlatdı ki, “Xızı-Abşeron” Külək Elektrik Stansiyasının təməli 2022-ci ilin yanvar ayında qoyulmuşdur. Son dörd il ərzində layihənin icrası istiqamətində ardıcıl və fəal iş aparılmış, müasir texnologiyalar tətbiq edilmiş, beynəlxalq standartlara uyğun infrastruktur yaradılmışdır. Bu gün isə həmin zəhmətin və səylərin nəticəsi olaraq stansiya tam gücü ilə fəaliyyətə başlayır.
Açılış mərasimində bildirildi ki, bu stansiya “ACWA Power” tərəfindən Azərbaycanda inşa edilmiş ilk bərpaolunan enerji layihəsidir, lakin sonuncu deyil. Şirkətin Azərbaycanda daha böyük planları mövcuddur və Azərbaycan dövləti bu planları tam şəkildə dəstəkləyir. Dövlət başçısı qeyd etdi ki, “ACWA Power” bərpaolunan enerji sahəsində dünyada aparıcı şirkətlərdən biridir və Azərbaycan qurumları ilə əməkdaşlıq çərçivəsində yeni layihələrin icrasında maraqlıdır. Bu əməkdaşlıq ölkəyə qabaqcıl texnologiyaların, beynəlxalq təcrübənin və böyük investisiyaların cəlb olunmasına imkan yaradır.
“Xızı-Abşeron” Külək Elektrik Stansiyasının istismara verilməsi bir daha göstərir ki, Azərbaycan yaşıl enerji sahəsində regional və qlobal miqyasda mühüm oyunçuya çevrilmək niyyətindədir. Günəş, külək və digər bərpaolunan enerji mənbələri üzrə həyata keçirilən layihələr ölkənin karbonsuzlaşma siyasətinə, iqlim öhdəliklərinin yerinə yetirilməsinə və enerji ixrac imkanlarının genişlənməsinə xidmət edir.
Azərbaycanın bərpaolunan enerji xəritəsi genişlənir: regional gücdən qlobal enerji mərkəzinə doğru inkişaf gedir. Bu gün Azərbaycanda bərpaolunan enerji sahəsinin inkişafı yeni və daha dinamik mərhələyə qədəm qoyur. Prezident İlham Əliyevin çıxışında vurğuladığı kimi, ölkəmizin müxtəlif bölgələrində alternativ və bərpaolunan enerji növlərinin inkişafı artıq sistemli və genişmiqyaslı xarakter almışdır. Bu proses təkcə paytaxt və ətraf ərazilərlə məhdudlaşmır, ölkənin bütün coğrafiyasını əhatə edir və gələcək üçün böyük perspektivlər vəd edir. Hazırda Qaradağ rayonunda günəş və külək enerjisi layihələri artıq uğurla həyata keçirilmişdir. Bunun ardınca Xızı və Abşeron rayonlarında iri külək enerjisi stansiyaları istifadəyə verilmişdir. Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, növbəti mərhələdə Biləsuvar, Neftçala, Naxçıvan Muxtar Respublikası və işğaldan azad edilmiş ərazilərdə böyük bərpaolunan enerji stansiyalarının açılışı nəzərdə tutulur. Bu layihələr regionların sosial-iqtisadi inkişafına, yeni iş yerlərinin yaradılmasına, infrastrukturun müasirləşdirilməsinə və enerji təhlükəsizliyinin möhkəmləndirilməsinə mühüm töhfə verəcək. Xüsusilə işğaldan azad edilmiş ərazilərdə “yaşıl enerji zonası” konsepsiyasının tətbiqi Azərbaycanın post-münaqişə dövrü inkişaf modelinin əsas sütunlarından biri kimi çıxış edir.
Ölkənin demək olar ki, bütün bölgələrində günəş, külək və digər bərpaolunan enerji mənbələrindən istifadə etmək mümkündür. Bu, Azərbaycanın nadir üstünlüklərindən biridir və enerji strategiyasının uğurla həyata keçirilməsinə real zəmin yaradır. Xüsusilə külək enerjisi baxımından Abşeron yarımadası, Xızı, Neftçala və Xəzər dənizi ətrafı ərazilər böyük potensiala malikdir. Günəş enerjisi üzrə isə Aran bölgəsi, Naxçıvan və işğaldan azad edilmiş ərazilər ideal şəraitə sahibdir.
Prezident İlham Əliyev çıxışında Xəzər dənizinin potensialına xüsusi diqqət çəkərək bildirdi ki, beynəlxalq qiymətləndirmələrə görə, Xəzər dənizinin Azərbaycan sektorunda külək enerjisi potensialı 157 giqavat səviyyəsindədir. Bu rəqəm təkcə Azərbaycanın daxili tələbatını deyil, eyni zamanda regionun və Avropanın enerji təhlükəsizliyinə töhfə verə biləcək nəhəng imkan deməkdir. Dəniz külək enerjisi layihələri Azərbaycanın enerji ixrac imkanlarını əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirə, ölkəni yaşıl elektrik enerjisinin əsas ixracatçılarından birinə çevirə bilər. Bu istiqamətdə artıq ilkin texniki və strateji hazırlıq işləri aparılır.
Qeyd olunduğu kimi, növbəti illərdə bərpaolunan enerji layihələrinin geniş vüsət alması nəticəsində Azərbaycan bölgənin ən etibarlı və böyük elektrik generasiya gücünə malik ölkələrindən birinə çevriləcək. Mövcud neft-qaz infrastrukturu ilə bərpaolunan enerji mənbələrinin sintezi ölkəyə enerji təhlükəsizliyi baxımından unikal üstünlük qazandırır. Bu, həm də Azərbaycanın beynəlxalq enerji bazarlarında etibarlı tərəfdaş statusunu daha da möhkəmləndirir.
Dövlət başçısı çıxışında açıq şəkildə xarici investorları Azərbaycana dəvət etdi. Xüsusilə böyük həcmdə elektrik enerjisi tələb edən sahələr – süni intellekt, data mərkəzlərinin yaradılması, yüksək texnoloji istehsal və rəqəmsal iqtisadiyyat sahələri xüsusi olaraq qeyd olundu. Bərpaolunan enerji mənbələrinin genişlənməsi bu cür enerji tutumlu layihələrin ölkəyə cəlb edilməsi üçün ideal şərait yaradır. Sabit, ucuz və təmiz enerji təminatı Azərbaycanı regionda texnoloji mərkəzə çevirmək potensialına malikdir. Eyni zamanda Prezident İlham Əliyev Azərbaycan şirkətlərini də bu prosesdə fəal iştirak etməyə, yeni texnologiyalara sərmayə qoymağa və qlobal enerji transformasiyasında aktiv rol almağa çağırdı.
Bu gün atılan addımlar göstərir ki, Azərbaycan təkcə ənənəvi enerji resursları ilə deyil, eyni zamanda yaşıl enerji sahəsində də liderliyə iddialıdır. Bərpaolunan enerji üzrə həyata keçirilən layihələr ölkənin iqtisadi dayanıqlığını artırır, ekoloji məsuliyyətini gücləndirir və gələcək nəsillər üçün daha təhlükəsiz enerji sistemi formalaşdırır. Prezident İlham Əliyevin vizyonu və ardıcıl siyasəti nəticəsində Azərbaycan yaxın illərdə regionun enerji xəritəsində daha güclü və strateji mövqeyə sahib olacaq, yaşıl enerji isə bu uğurun əsas dayaqlarından birinə çevriləcək.
Aybəniz Rüstəmova
Avrasiya universitetinin Humanitar fənlər və regionşünaslıq
kafedrasının müdiri, tarix üzrə fəlsəfə doktoru, dosent