“Ziraat Bank Azərbaycan” ASC 2026-cı ilin ilk yarısında aktivləri, kredit və depozit portfeli böyüsə də, kredit riskləri və maliyyələşmə xərcləri ilə bağlı diqqətçəkən məqamları da ortaya qoyur.
İyunun 30-na bankın cəmi aktivləri 1 milyard 559,97 milyon manat təşkil edib. Bu, 2025-ci ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 491,44 milyon manat və ya 46 faiz çoxdur. 2025-ci ilin sonunda aktivlərin həcmi 1 milyard 367,74 milyon manat olduğundan, bank yalnız 2026-cı ilin ilk altı ayında aktivlərini təxminən 192,2 milyon manat və ya 14,1 faiz artırıb.
Aktivlərin bu sürətli artımı bankın bazardakı fəaliyyətinin genişləndiyini göstərir. Bununla belə, aktivlərin böyüməsinin bankın gəlirliliyinə və risk profilinə necə təsir etməsi ayrıca əhəmiyyət daşıyır.
Aktivlərin genişlənməsində əsas istiqamətlərdən biri kreditləşmədir. II rübün sonunda bankın müştərilərə verdiyi xalis kreditlərin həcmi təxminən 811-832 milyon manat diapazonunda olub. Kredit portfelinin ümumi aktivlərdə yüksək paya malik olması bankın əsas gəlir mənbəyinin kredit əməliyyatları olduğunu göstərir.
Kreditləşmənin genişlənməsi faiz gəlirlərinin artmasına şərait yaradıb. Lakin kredit portfelinin sürətli böyüməsi paralel olaraq kredit risklərinin də nəzarətdə saxlanılmasını tələb edir.
2026-cı ilin ilk yarısında bankın faiz və bu qəbildən olan gəlirləri 57,71 milyon manat təşkil edib. Ötən ilin eyni dövründə bu göstərici 34,08 milyon manat olub. Beləliklə, faiz gəlirləri bir il ərzində 23,63 milyon manat və ya 69,3 faiz artıb.
Əsas narahatlıq: faiz xərcləri daha sürətlə artır
Bankın faiz gəlirlərinin artmasına baxmayaraq, faiz xərclərində daha yüksək artım qeydə alınıb. İlk yarımildə faiz və onlara bağlı xərclər 27,26 milyon manat təşkil edib. Bu, ötən ilin eyni dövründəki 14,87 milyon manatla müqayisədə 83,35 faiz çoxdur.
Beləliklə, faiz gəlirləri 69 faiz artdığı halda, faiz xərcləri 83 faizdən çox yüksəlib. Bu fərq bankın maliyyələşmə resurslarının bahalaşdığını və gələcəkdə faiz marjasına təzyiq yarana biləcəyini göstərir.
Bununla belə, bankın xalis faiz gəliri müsbət dinamikanı qoruyub. Təxminən 57,71 milyon manatlıq faiz gəliri ilə 27,26 milyon manatlıq faiz xərci arasındakı fərq 30,45 milyon manat təşkil edir.
Mənfəət artır, amma artım tempi zəifləyib
“Ziraat Bank Azərbaycan” 2026-cı ilin ilk altı ayını 11,59 milyon manat xalis mənfəətlə başa vurub. Bu, 2025-ci ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 14,4 faiz çoxdur.
Mənfəətin artması müsbət göstəricidir. Lakin diqqətçəkən məqam budur ki, bankın aktivləri 46 faiz, faiz gəlirləri isə 69 faiz artdığı halda, xalis mənfəət yalnız 14,4 faiz yüksəlib.
Bu fərq bankın böyüməsinin xərclərlə müşayiət olunduğunu göstərir. Xüsusilə faiz xərclərinin və kreditlər üzrə ehtiyat ayırmalarının artması mənfəətin daha yüksək templə yüksəlməsinə mane olub.
Problemli kreditlər 83 faiz artıb
Hesabatın ən ciddi risk göstəricilərindən biri vaxtı keçmiş kreditlərin dinamikasıdır. İyunun sonuna bankın vaxtı keçmiş kreditləri 117,63 milyon manata çatıb.
Bu göstərici əvvəlki ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 83,1 faiz çoxdur. 2025-ci ilin sonunda vaxtı keçmiş kreditlərin həcmi 63,62 milyon manat olduğundan, 2026-cı ilin ilk altı ayında problemli kreditlər təxminən 54 milyon manat artıb.
Bu dinamika xüsusi diqqət tələb edir. Çünki bankın kredit portfeli böyüsə də, vaxtı keçmiş kreditlərin artım tempi daha yüksəkdir.
Problemli kreditlərdəki artım bankın ehtiyat siyasətində də özünü göstərib. 2026-cı ilin yanvar-iyun aylarında xüsusi ehtiyatlara 10,93 milyon manat ayrılıb.
Bu məbləğ ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə təxminən 3,15 dəfə çoxdur. Ehtiyat ayırmalarının kəskin yüksəlməsi bankın kredit portfelində potensial itkilərlə bağlı gözləntilərin artdığını göstərən mühüm siqnaldır.
Əgər problemli kreditlərin artımı davam edərsə, gələcək rüblərdə ehtiyat xərclərinin daha da yüksəlməsi bankın xalis mənfəətinə təzyiq göstərə bilər.
İyunun sonuna depozit portfeli 866,63 milyon manat təşkil edib.
2025-ci ilin sonunda bu göstərici 682,70 milyon manat idi. Deməli, 2026-cı ilin ilk altı ayında depozitlər təxminən 184 milyon manat və ya 27 faiz artıb. İllik müqayisədə isə artım 52,9 faiz təşkil edir.
Depozit bazasının böyüməsi bankın kreditləşməni maliyyələşdirmək imkanlarını artırır. Lakin bu resursların cəlb olunma qiyməti də mühüm məsələdir. Faiz xərclərinin 83 faizdən çox artması depozit bazasının böyüməsinin bank üçün ucuz başa gəlmədiyini göstərir.
Kapital artımı aktivlərin artımından geri qalır
İyunun sonuna bankın balans kapitalı 173,90 milyon manat təşkil edib. Bu göstərici illik müqayisədə 20,4 faiz artıb.
Kapitalın artması müsbət hal olsa da, onun artım tempi aktivlərin 46 faizlik artımından xeyli aşağıdır. Bank aktivlərini sürətlə genişləndirdikcə kapital bazasının da adekvat səviyyədə saxlanılması vacibdir.
Xüsusilə kredit portfelinin sürətli böyüməsi fonunda kapital bankın potensial kredit itkilərini qarşılamaq qabiliyyətinin əsas təminatlarından biri olaraq qalır.
Bank üçün əsas risklər
2026-cı ilin ilk yarısının nəticələrinə əsasən, “Ziraat Bank Azərbaycan” üçün üç əsas risk istiqamətini xüsusi qeyd etmək olar.
Birinci risk problemli kreditlərin sürətli artımıdır. Vaxtı keçmiş kreditlərin 83 faizdən çox yüksəlməsi kredit portfelinin keyfiyyəti ilə bağlı ciddi siqnaldır.
İkinci risk maliyyələşmə xərclərinin artmasıdır. Faiz xərclərinin faiz gəlirlərindən daha sürətlə yüksəlməsi bankın faiz marjasına gələcəkdə təzyiq göstərə bilər.
Üçüncü risk isə sürətli böyümənin kapital və gəlirlilik göstəricilərinə təsiridir. Aktivlərin 46 faiz artmasına qarşılıq xalis mənfəətin 14,4 faiz yüksəlməsi böyümənin əvvəlki qədər effektiv şəkildə mənfəətə çevrilmədiyini göstərir.
Xüsusilə vaxtı keçmiş kreditlərin artımının qarşısının alınması, ehtiyatların adekvat səviyyədə saxlanılması və maliyyələşmə xərclərinin optimallaşdırılması mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Beləliklə, 2026-cı ilin II rübünün nəticələri “Ziraat Bank Azərbaycan”ın sürətlə böyüyən, lakin bu böyümə ilə birlikdə riskləri də artan bank olduğunu göstərir. Növbəti rüblərdə məhz problemli kreditlər, ehtiyat ayırmaları, faiz xərcləri və kapitalın dinamikası bankın maliyyə dayanıqlığının əsas göstəriciləri olacaq.
Yapı Kredi Bank Azərbaycanın gəlirləri artsa da, mənfəəti niyə azalıb?