Bank Respublikanın 2026-cı ilin ikinci rüb (30 iyun 2026-cı il vəziyyətinə) maliyyə hesabatına əsasən, aktivlər, kredit portfeli, kapital və xalis mənfəət üzrə ikirəqəmli artım qeydə alınıb. Bununla belə, hesabat göstərir ki, sürətlə genişlənən kredit portfeli, faiz marjasının qorunması və depozit bazasının bahalaşması növbəti dövrdə bankın əsas risk istiqamətləri olaraq qalacaq.
2026-cı ilin ilk altı ayının yekununda Bank Respublikanın cəmi aktivləri 2 milyard 716,9 milyon manata çataraq ilin əvvəlindən 2,2 faiz artıb. Daha diqqətçəkən göstəricilərdən biri isə bankın məcmu kapitalının 17,4 faiz artaraq 279,6 milyon manata yüksəlməsidir. Bu dinamika kapital ehtiyatlarının gücləndiyini və bankın böyüməni öz vəsaiti hesabına da dəstəkləyə bildiyini göstərir.
Kredit portfeli 1,7 milyard manata yüksələrək illik müqayisədə 11,5 faiz artıb. Kreditləşmənin bazardan daha sürətli genişlənməsi gəlirlərin artmasına müsbət təsir etsə də, kredit risklərinin idarə olunmasını daha da vacib edir.
Xalis faiz gəlirləri 17,4 faiz artaraq 95,8 milyon manata çatıb. Bu göstərici kredit portfelinin böyüməsi və faiz gəlirlərinin artması hesabına formalaşıb. Əməliyyat səmərəliliyinin yüksəlməsi nəticəsində xalis əməliyyat mənfəəti 46,1 milyon manat olub ki, bu da ötən ilin analoji dövrü ilə müqayisədə 28,5 faiz çoxdur.
Ən mühüm göstəricilərdən biri olan xalis mənfəət isə 34,5 milyon manata çataraq 23,7 faiz artıb. Azərbaycanın bank sektorunda yüksək faiz mühitinin davam etməsi hazırda bankın gəlirliliyini dəstəkləyən əsas amillərdən biridir.
Problemli kreditlər riski
Bank Respublikanın strategiyası kredit bazarında payını artırmağa yönəlib.
11,5 faizlik kredit artımı bazarın orta göstəricilərindən yüksək qiymətləndirilə bilər. Bu artım gələcək gəlirlərin formalaşması baxımından müsbət siqnaldır.
Lakin kredit portfeli nə qədər sürətlə böyüyürsə, problemli kreditlərin yaranması riski də bir o qədər artır. Hazırda hesabatda aktivlərin keyfiyyətində ciddi pisləşmə görünməsə də, növbəti rüblərdə ehtiyatların dinamikası xüsusi diqqət tələb edəcək.
Depozit bazası sabit qalır
Bankın depozit portfeli 1,1 milyard manat təşkil edib. Sabit depozit bazası bankın likvidlik mövqeyini gücləndirən əsas amillərdən biridir.
Digər tərəfdən, ölkədə əmanətlər üzrə faizlərin yüksək qalması bankların resurs dəyərini artırır. Əgər depozit faizləri uzun müddət yüksək səviyyədə qalarsa, bu, faiz marjasına müəyyən təzyiq yarada bilər.
17,4 faizlik kapital artımı bank üçün mühüm üstünlükdür.
Kapitalın böyüməsi yeni kreditlərin verilməsi, mümkün risklərin qarşılanması və tənzimləyici tələblərin yerinə yetirilməsi baxımından bankın imkanlarını genişləndirir.
Kapitalın artım tempi aktivlərin artım tempini əhəmiyyətli dərəcədə üstələyir ki, bu da konservativ maliyyə siyasətinin göstəricisi hesab oluna bilər.
Ciddi risklər var
Müsbət maliyyə nəticələrinə baxmayaraq, bank üçün bir sıra risklər qalır. Birinci risk kredit portfelinin sürətli genişlənməsidir. İqtisadi aktivlik zəiflədiyi halda problemli kreditlərin həcmi arta bilər.
İkinci risk depozit resurslarının bahalaşmasıdır. Əmanət faizlərinin yüksək qalması bankın maliyyələşmə xərclərini artırır.
Üçüncü risk faiz dərəcələrinin dəyişməsi ilə bağlıdır. Mərkəzi Bankın gələcək pul-kredit siyasətində yumşalma baş verərsə, faiz gəlirlərinin artım tempi zəifləyə bilər.
Dördüncü risk rəqabətdir. ABB, Kapital Bank, Unibank və AccessBank kimi iri banklar da korporativ və pərakəndə kredit bazarında fəal genişlənirlər ki, bu da marjaların azalmasına səbəb ola bilər.
Beşinci risk isə makroiqtisadi amillərlə bağlıdır. Xarici bazarlarda enerji qiymətlərinin dəyişməsi, geosiyasi gərginlik və biznes aktivliyinin zəifləməsi kredit portfelinin keyfiyyətinə dolayı təsir göstərə bilər.
Beləliklə, növbəti rüblərdə əsas diqqət kredit portfelinin keyfiyyətinin qorunmasına, risklərin düzgün qiymətləndirilməsinə və faiz marjasının saxlanmasına yönəlməlidir.