2026-cı ilin ikinci rübünün yekunları Bank of Bakunun aktivlərinin, kredit portfelinin və müştəri bazasının artdığını göstərir. Bununla yanaşı, artan əməliyyat xərcləri və kredit riskləri bankın gəlirliliyinə müəyyən təzyiq yaratmağa davam edir.
Aktivlərin artımı əsasən kredit portfelinin genişlənməsi və müştərilərdən cəlb olunan vəsaitlərin yüksəlməsi hesabına təmin olunub. Bank pərakəndə kreditləşmə və kiçik sahibkarlığın maliyyələşdirilməsi istiqamətində bazar mövqeyini qoruyub saxlayır.
İkinci rübdə kredit qoyuluşlarının artımı bankın gəlirlərinin əsas mənbəyi olaraq qalıb. İstehlak, ipoteka və biznes kreditləri portfelin əsas hissəsini təşkil edir.
Kredit portfelinin böyüməsi faiz gəlirlərini artırsa da, risklərin idarə olunması üçün yaradılan ehtiyatlar mənfəətə təsir edən əsas amillərdən biri olaraq qalır.
Bankın maliyyələşmə mənbələrinin əsas hissəsini yenə də müştəri depozitləri təşkil edir.
Fiziki şəxslərin əmanətlərinin artması bankın likvidlik göstəricilərini dəstəkləyən əsas faktor kimi çıxış edir. Korporativ müştərilərin vəsaitləri də maliyyə resurslarının şaxələndirilməsinə töhfə verir.
Faiz xərclərinin yüksəlir
Bankın gəlirlərinin böyük hissəsi kredit əməliyyatlarından formalaşır.
Faiz gəlirlərində artım müşahidə olunsa da, depozitlər üzrə faiz xərclərinin yüksəlməsi xalis faiz marjasının əvvəlki dövrlərlə müqayisədə daha məhdud artmasına səbəb olub.
Komissiya gəlirləri, plastik kart əməliyyatları və digər bank xidmətlərindən əldə olunan qeyri-faiz gəlirləri də ümumi maliyyə nəticələrinə müsbət təsir göstərib.
Mənfəətin artım tempi kredit portfelinin artım tempindən aşağı olub
Bank ikinci rübü mənfəətlə başa vurub. Bununla belə, mənfəətin artım tempi kredit portfelinin artım tempindən aşağı olub. Bunun əsas səbəbləri ehtiyat ayırmalarının və inzibati xərclərin yüksəlməsi hesab edilir.
Bankın kapital gəlirliliyi və aktivlərin gəlirliliyi sektor üzrə qənaətbəxş səviyyədə qalsa da, əvvəlki illərlə müqayisədə daha konservativ dinamika nümayiş etdirir.
Bank prudensial normativlərə əməl etməyə davam edir.
Kapital adekvatlığı göstəriciləri Mərkəzi Bankın müəyyən etdiyi minimum tələblərdən yüksəkdir. Eyni zamanda likvid aktivlərin həcmi cari öhdəliklərin yerinə yetirilməsi baxımından kifayət qədər təhlükəsizlik yastığı formalaşdırır.
Risklərin idarə olunması siyasətində kredit, bazar, valyuta və likvidlik risklərinin monitorinqi əsas prioritet olaraq saxlanılıb.
Bank problemli kreditlərin nəzarətdə saxlanılması və mümkün zərərlərin qarşılanması üçün ehtiyatların yaradılması siyasətini davam etdirir.
Bank ikinci rübdə rəqəmsal xidmətlərin genişləndirilməsini davam etdirib.
Mobil bankçılıq, kart xidmətləri və onlayn kredit məhsullarına tələbin artması əməliyyat gəlirlərinin diversifikasiyasına müsbət təsir göstərir.
Bankın üzləşdiyi 7 risk
Kredit riski – Bank of Baku uzun illərdir pərakəndə kreditləşmə, xüsusilə istehlak kreditləri seqmentində fəal banklardan biridir. Bu model yüksək faiz gəlirləri yaratsa da, iqtisadi aktivliyin zəifləməsi və ya əhalinin gəlirlərinin azalması problemli kreditlərin artmasına səbəb ola bilər. Belə halda bankın ehtiyat ayırmaları yüksələr, bu isə xalis mənfəəti azaldar.
Faiz marjasına təzyiq – Son illərdə banklar arasında əmanət uğrunda rəqabət daha da güclənib. Depozitlər üzrə faizlərin yüksəlməsi resursların maya dəyərini artırır. Əgər kredit faizlərini eyni templə artırmaq mümkün olmazsa, Bank of Baku-nun xalis faiz marjası darala bilər. Bu isə gəlirliliyin əsas risklərindən biridir.
Kapitala təzyiq riski – Kredit portfelinin sürətli artımı kapitalın adekvatlığına əlavə yük yaradır. Aktivlər kapitaldan daha sürətlə böyüyərsə, gələcəkdə bankın əlavə kapital cəlb etməsi və ya mənfəətin daha böyük hissəsini kapitallaşdırması zərurəti yarana bilər.
Likvidlik riski – Hazırda bankın likvidlik göstəriciləri normativlərə cavab versə də, maliyyə bazarında qeyri-müəyyənlik və ya iri depozitlərin çıxarılması likvid vəsaitlərə təzyiq yarada bilər. Bu səbəbdən bankın sabit depozit bazasını qoruması vacibdir.
Valyuta riski – Bankın xarici valyutada aktiv və öhdəlikləri mövcuddur. Məzənnədə kəskin dəyişikliklər açıq valyuta mövqeyi üzərində əlavə risk yarada bilər. Manatın sabitliyi bu riski hazırda məhdudlaşdırsa da, tam aradan qaldırmır.
Rəqabət riski – Azərbaycan bank sektorunda iri banklar rəqəmsal xidmətlərə və texnologiyalara milyardlarla manat sərmayə yatırırlar. Bank of Baku da bu tendensiyadan geri qalmamaq üçün informasiya texnologiyalarına və rəqəmsal məhsullara investisiyalarını artırmalı olacaq. Bu isə qısamüddətli dövrdə əməliyyat xərclərinin yüksəlməsinə səbəb ola bilər.
Tənzimləyici risklər – Mərkəzi Bankın kapital, likvidlik və istehlak kreditləri ilə bağlı prudensial tələblərində mümkün sərtləşmələr bankın kredit artım tempini zəiflədə bilər. Xüsusilə istehlak kreditləri üzrə risk çəkilərinin artırılması Bank of Baku kimi pərakəndə kreditləşmədə fəal olan banklara daha çox təsir edə bilər.
Beləliklə, Bank of Baku-nun hazırkı biznes modeli gəlirliliyi əsasən pərakəndə kreditlərdən əldə olunan faiz gəlirləri üzərində qurulub. Bu model iqtisadi artım dövründə yüksək gəlir təmin etsə də, iqtisadi dövriyyənin zəiflədiyi mərhələlərdə risklər də artır. Buna görə də bank üçün əsas çağırış kredit portfelinin keyfiyyətini qorumaq, problemli kreditlərin payını aşağı səviyyədə saxlamaq və gəlirləri yalnız faiz gəlirlərindən deyil, komissiya və rəqəmsal xidmətlərdən də diversifikasiya etməkdir.