“Xalq Sığorta” ASC 2026-cı ilin ilk yarısını mənfəətlə başa vursa da, şirkətin maliyyə nəticələrində bir-birini tamamlamayan tendensiyalar diqqət çəkir. Bir tərəfdən xalis mənfəət və investisiya gəlirləri əhəmiyyətli dərəcədə artıb, digər tərəfdən sığorta haqlarının azalması, aktivlərin və balans kapitalının kiçilməsi şirkətin fəaliyyətinin əsas sığorta əməliyyatları baxımından müəyyən təzyiqlərlə üzləşdiyini göstərir. Buna görə də 2026-cı ilin II rübünün nəticələrini yalnız mənfəətin artımı ilə qiymətləndirmək şirkətin real maliyyə vəziyyətini tam əks etdirmir. Mövcud göstəricilər “Xalq Sığorta”nın gəlirliliyinin qorunduğunu, lakin onun strukturunda investisiya fəaliyyətinin rolunun artdığını göstərir.
“Xalq Sığorta” 2026-cı ilin yanvar-iyun aylarında 4,336 milyon manat xalis mənfəət əldə edib. Ötən ilin eyni dövründə bu göstərici 3,852 milyon manat olduğundan, illik artım təxminən 12,6 faiz təşkil edib.
Mənfəətin artımına ümumi gəlirlərin yüksəlməsi də şərait yaradıb. Hesabat dövründə şirkətin gəlirləri 18,027 milyon manat olub. Bu, 2025-ci ilin ilk yarısındakı 15,7 milyon manatla müqayisədə təxminən 15 faiz çoxdur. Lakin gəlirlərin artım tempi xərclərin dinamikası ilə paralel qiymətləndirilməlidir. Belə ki, xərclər də 12,2 faiz artaraq 13,266 milyon manata çatıb. Başqa sözlə, şirkət daha çox gəlir əldə etsə də, bunun müəyyən hissəsi artan xərclər tərəfindən kompensasiya edilib.
Şirkətin 2026-cı ilin ilk yarısında 425 min manat mənfəət vergisi ödəməsi də qeyd olunmalıdır. Ötən ilin eyni dövründə mənfəət vergisi ödənişi olmayıb.
Əsas problem sığorta haqlarının azalmasıdır
Şirkətin nəticələrində ən diqqətçəkən məqamlardan biri sığorta fəaliyyətinin əsas göstəricilərindən olan yığımların azalmasıdır. 2026-cı ilin ilk yarısında qeyri-həyat sığortası üzrə hesablanmış sığorta haqları 13,6 milyon manat təşkil edib. Ötən ilin müvafiq dövründə isə bu rəqəm 14,3 milyon manat olub. Beləliklə, sığorta haqları təxminən 5 faiz azalıb.
Bu dinamika şirkətin mənfəət artımının əsas sığorta biznesindəki genişlənmədən qaynaqlanmadığını göstərən mühüm siqnaldır. Yəni şirkət daha çox sığorta müqaviləsi və ya daha yüksək sığorta haqqı hesabına deyil, digər gəlir mənbələrinin, xüsusilə investisiya fəaliyyətinin hesabına maliyyə nəticəsini yaxşılaşdırıb.
Sığorta haqlarındakı azalmanın əsas səbəblərindən biri “digər sığorta sinifləri” üzrə yığımların 5,7 milyon manatdan 4,9 milyon manata, tibbi sığorta üzrə yığımların isə 3,5 milyon manatdan 3,3 milyon manata düşməsidir. Bu iki istiqamətdə geriləmə şirkətin ümumi sığorta portfelinə birbaşa təsir edib.
Digər tərəfdən, sığorta ödənişlərinin artması da diqqət çəkir. Şirkət 2026-cı ilin ilk yarısında 5,1 milyon manat sığorta ödənişi həyata keçirib. 2025-ci ilin eyni dövründə bu göstərici 4,7 milyon manat olub. Beləliklə, ödənişlər təxminən 8,5 faiz artıb. Bu vəziyyət bir tərəfdən şirkətin müştərilər qarşısında öhdəliklərini yerinə yetirməsini göstərsə də, digər tərəfdən sığorta fəaliyyətinin gəlirliliyinə əlavə təzyiq yaradır.
Tibbi sığortada zərərlilik yüksək olaraq qalır
Şirkətin sığorta portfelində risklər baxımından ən ciddi istiqamətlərdən biri tibbi sığortadır. Hesabat dövründə bu sahədə zərərlilik əmsalı 115,8 faiz təşkil edib. Ötən ilin eyni dövründə göstərici 116,6 faiz olub. Yəni müəyyən yaxşılaşma olsa da, zərərlilik hələ də 100 faizdən yüksəkdir.
Bu, xüsusilə diqqətəlayiqdir. Çünki 100 faizdən yuxarı zərərlilik sadə şəkildə o deməkdir ki, həmin sığorta sinfi üzrə sığorta ödənişləri və əlaqəli zərər yükü hesablanmış sığorta haqları ilə müqayisədə yüksəkdir. Deməli, tibbi sığorta şirkətin ümumi gəlirliliyinə müsbət deyil, daha çox mənfi təsir göstərən istiqamətlərdən biri olaraq qalır.
Avtonəqliyyat vasitələrinin sığortasında da vəziyyət pisləşib. Bu istiqamətdə zərərlilik 75,2 faizdən 81,7 faizə yüksəlib. Əmlakın yanğından və digər risklərdən sığortasında isə göstərici 49,6 faizdən 49,3 faizə enib. Beləliklə, şirkətin əsas sığorta sinifləri arasında xüsusilə tibbi və avtomobil sığortası üzrə risklərin idarə edilməsi qarşıdakı dövrdə mühüm məsələ olaraq qalır.
“Xalq Sığorta”nın 2026-cı ilin ilk yarısında maliyyə nəticəsini yaxşılaşdırmasında investisiya portfelinin mühüm rol oynadığı görünür. Şirkətin investisiya portfelinin həcmi 63 milyon manata çatıb. Ötən ilin eyni dövründə bu göstərici 57,9 milyon manat idi. Beləliklə, investisiya portfeli təxminən 5,1 milyon manat və ya 8,8 faiz artıb.
Daha mühüm məqam isə investisiya portfelindən əldə edilən xalis gəlirdir. Bu göstərici 4,6 milyon manat olub. 2025-ci ilin ilk yarısında isə investisiya fəaliyyətindən xalis gəlir cəmi 1,2 milyon manat təşkil edib. Deməli, bir il ərzində investisiya gəliri təxminən 3,4 milyon manat və ya 2,8 dəfə artıb.
Bu rəqəm şirkətin ümumi maliyyə nəticəsinin strukturunda investisiya gəlirlərinin çəkisinin ciddi şəkildə yüksəldiyini göstərir. Başqa sözlə, xalis mənfəətin 4,336 milyon manat olması ilə investisiya fəaliyyətindən əldə edilən 4,6 milyon manatlıq xalis gəlir arasında birbaşa müqayisə aparmaq düzgün olmasa da, investisiyaların mənfəət formalaşmasında həlledici əhəmiyyət qazandığı aydın görünür.
Bu isə həm üstünlük, həm də potensial riskdir. Üstünlük ondan ibarətdir ki, şirkət sığorta fəaliyyətindəki zəif dinamikanı investisiya gəlirləri ilə kompensasiya edə bilir. Risk isə maliyyə nəticələrinin bazar faizləri, qiymətli kağızların gəlirliliyi və investisiya portfelinin strukturundan daha çox asılı vəziyyətə gəlməsidir.
Narahatlıq doğuran məqamlar
Mənfəət artımına baxmayaraq, şirkətin balans göstəricilərində vəziyyət o qədər də müsbət deyil. 1 iyul 2026-cı il tarixinə “Xalq Sığorta”nın aktivləri 92,198 milyon manat təşkil edib. Bu, illik müqayisədə 2,3 faiz azalma deməkdir. Şirkət aktivlərin həcminə görə Azərbaycanın sığorta bazarında dördüncü yerdə qərarlaşıb.
Aktivlərin azalması xüsusilə mənfəətin artdığı bir dövrdə diqqət çəkir. Normal halda mənfəətin yüksəlməsi kapital bazasının möhkəmlənməsi və aktivlərin genişlənməsi üçün əlavə imkan yarada bilər. Lakin “Xalq Sığorta”nın balans kapitalı da eyni istiqamətdə dəyişib.
İyulun 1-nə şirkətin balans kapitalı 60,379 milyon manat olub ki, bu da illik müqayisədə 4,3 faiz azdır. Öhdəliklər isə əksinə, 1,8 faiz artaraq 31,82 milyon manata yüksəlib. Şirkətin nizamnamə kapitalı 58,75 milyon manat səviyyəsindədir.
Bu dinamika şirkətin maliyyə dayanıqlılığı baxımından hazırda kritik vəziyyət yaratmasa da, gələcəkdə aktivlərin azalması davam edərsə, kapital adekvatlığı və inkişaf imkanları baxımından əlavə təzyiq formalaşdıra bilər.
Əsas risklər
“Xalq Sığorta”nın hesabatından çıxan əsas nəticə şirkətin hazırda mənfəətli, lakin sığorta biznesində artım imkanları baxımından qarışıq dinamika nümayiş etdirən vəziyyətdə olmasıdır.
Birinci risk sığorta haqlarının azalmasıdır. Şirkətin əsas gəlir mənbəyi olan sığorta fəaliyyətində yığımların azalması uzunmüddətli perspektivdə davam edərsə, investisiya gəlirlərinin hesabına əldə olunan yüksək mənfəətin qorunması çətinləşə bilər.
İkinci risk tibbi və avtomobil sığortasında yüksək zərərlilikdir. Xüsusilə tibbi sığortada 115,8 faizlik göstərici şirkətin bu seqmentdə tarif siyasətini, risk seçimini və xərclərin idarə edilməsini daha diqqətlə nəzərdən keçirməsini tələb edir.
Üçüncü risk aktiv və kapitalın azalmasıdır. Aktivlərin illik 2,3 faiz, balans kapitalının isə 4,3 faiz azalması mənfəət artımının balans göstəricilərinə tam şəkildə transformasiya olunmadığını göstərir. Bu tendensiyanın qarşıdakı rüblərdə də davam edib-etməyəcəyi şirkətin maliyyə dayanıqlığının qiymətləndirilməsi baxımından əsas məsələlərdən biri olacaq.
Ümumilikdə, “Xalq Sığorta”nın 2026-cı ilin ilk yarısının nəticələrini müsbət, lakin ziddiyyətli maliyyə mənzərəsi kimi qiymətləndirmək olar. Şirkət xalis mənfəətini 12,6 faiz artıraraq 4,336 milyon manata çatdırıb, gəlirlər 15 faiz yüksəlib və investisiya fəaliyyətindən əldə olunan xalis gəlir artıb.
Lakin digər tərəfdən, sığorta haqlarının azalması, sığorta ödənişlərinin artması, tibbi və avtomobil sığortasında yüksək zərərlilik, aktivlərin və balans kapitalının kiçilməsi şirkətin əsas sığorta fəaliyyətində problemlərin tam aradan qalxmadığını göstərir.