“Azərbaycan Sənaye Bankı” ASC 2026-cı ilin ilk yarısını mənfəətlə başa vuraraq ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə maliyyə nəticələrini yaxşılaşdırıb. Bankın xalis mənfəəti 3,44 milyon manata çatıb ki, bu da illik müqayisədə 20,4 faiz artım deməkdir. Bununla yanaşı, hesabat dövründə kredit portfelinin 33,3 faiz böyüməsi bankın aktivlərinin strukturunda kreditlərin çəkisini əhəmiyyətli dərəcədə artırıb. Digər tərəfdən, faiz xərclərinin faiz gəlirlərindən daha sürətlə yüksəlməsi, depozitlərin strukturunda korporativ müddətli vəsaitlərin payının artması və kreditləşmənin sürətli genişlənməsi bankın qarşısında yeni risklər formalaşdırır.
ASB 2026-cı ilin yanvar-iyun aylarında 3 milyon 444,28 min manat xalis mənfəət əldə edib. Ötən ilin eyni dövründə bu göstərici 2 milyon 861,66 min manat olduğundan illik artım 582,62 min manat və ya 20,4 faiz təşkil edib. Bankın ümumi gəlirləri 31,654 milyon manat, ümumi xərcləri isə 27,168 milyon manat olub.
Mənfəətin artımının əsas mənbələrindən biri faiz gəlirləridir. Bankın faiz gəlirləri 2026-cı ilin ilk yarısında 23,147 milyon manat təşkil edib və illik müqayisədə 24,3 faiz artıb. Kreditlər üzrə faiz gəlirlərinin artması isə daha yüksək olub və kredit portfelinin sürətli genişlənməsi bankın gəlir bazasına birbaşa təsir göstərib.
Bununla belə, faiz gəlirlərindəki artımı faiz xərclərinin dinamikasından ayrı qiymətləndirmək olmaz. Bankın faiz xərcləri 12,815 milyon manata yüksəlib və bir il ərzində 34 faiz artıb. Beləliklə, faiz xərcləri faiz gəlirlərindən daha sürətlə böyüyüb. Bu isə bankın faiz marjası üzərində müəyyən təzyiqin yarandığını göstərir.
Buna baxmayaraq, xalis faiz gəliri 14 faiz artaraq 10,33 milyon manata çatıb. Qeyri-faiz gəlirlərinin də 11,5 faiz artması, xüsusilə komissiya gəlirlərinin 23,9 faiz yüksələrək 5,35 milyon manata çatması mənfəəti dəstəkləyib.
Əsas təhlükəli məqam
ASB-nin 30 iyun 2026-cı il tarixinə müştərilərə verdiyi kreditlərin ümumi həcmi 405,425 milyon manat təşkil edib. Bu göstərici 2025-ci ilin iyun ayı ilə müqayisədə 101,175 milyon manat və ya 33,3 faiz artıb. İlin əvvəlindəki 340,741 milyon manatla müqayisədə isə portfel 64,684 milyon manat və ya 19 faiz böyüyüb.
Kreditlərin artım tempi bankın ümumi aktivlərinin artımını da əhəmiyyətli dərəcədə üstələyib. Bankın aktivləri illik müqayisədə 7,3 faiz artaraq 874,525 milyon manata yüksəlib. Nəticədə kreditlərin aktivlərdə payı 2025-ci ilin iyunundakı 37,3 faizdən 46,4 faizə çatıb.
Bu dəyişiklik bir tərəfdən bankın əsas gəlir gətirən aktivlərinin böyüdüyünü göstərir. Digər tərəfdən isə kredit portfelinin aktivlərdən daha sürətlə böyüməsi kredit riskinin bankın balansındakı çəkisini artırır.
Xüsusilə biznes kreditləşməsi diqqət çəkir. ASB-nin biznes kredit portfeli 2025-ci ilin sonunda 309,169 milyon manatdan 30 iyun 2026-cı ildə 372,096 milyon manata yüksəlib. Artım 62,927 milyon manat və ya 20,3 faiz təşkil edib.
Əgər kredit artımı risklərin düzgün qiymətləndirilməsindən daha sürətli baş verərsə, problemli kreditlərin gələcəkdə yüksəlməsi ehtimalı artır.
Bankın mümkün kredit zərərləri üzrə ehtiyat ayırmaları 2026-cı ilin ilk yarısında 175,15 min manat təşkil edib. Ötən ilin eyni dövründə bu göstərici 406,2 min manat idi. Beləliklə, ehtiyat xərcləri 56,9 faiz azalıb.
İlk baxışdan bu, kredit portfelinin keyfiyyətinin qənaətbəxş olması və kredit riskinin idarə edilməsinin yaxşılaşması kimi qiymətləndirilə bilər. Lakin burada mühüm məqam var: kredit portfeli eyni dövrdə 33,3 faiz böyüyüb.
Bu səbəbdən ehtiyatların azalması ayrıca müsbət göstərici olsa da, onun davamlılığı növbəti hesabat dövrlərində yoxlanmalıdır. Kredit portfeli sürətlə böyüməyə davam edərsə, bankın ehtiyat siyasətinin kredit riskinin real səviyyəsinə uyğun olub-olmaması daha böyük əhəmiyyət qazanacaq.
Fiziki şəxslərin müddətli depozitləri azalır
Bankın ümumi depozit portfeli 30 iyun 2026-cı il tarixinə 513,626 milyon manat təşkil edib. Bu, bir il əvvəlki 490,693 milyon manatla müqayisədə 22,933 milyon manat və ya 4,7 faiz artım deməkdir.
Lakin depozitlərin ümumi artımı struktur daxilində fərqli tendensiyaları gizlədir. Maliyyə institutları istisna olmaqla depozitlər 436,520 milyon manatdan 414,112 milyon manata düşüb və 5,1 faiz azalıb. Fiziki şəxslərin müddətli depozitləri də 2,5 faiz azalaraq 285,745 milyon manata enib.
Əvəzində hüquqi şəxslərin müddətli depozitləri 82,041 milyon manatdan 144,943 milyon manata yüksəlib. Bu, 62,902 milyon manat və ya 76,7 faiz artım deməkdir. Hüquqi şəxslərin tələbli depozitləri isə 32,9 faiz azalaraq 63,748 milyon manata düşüb.
Bu struktur dəyişiklik bankın maliyyələşmə bazasında korporativ müddətli vəsaitlərin çəkisinin əhəmiyyətli dərəcədə artdığını göstərir. Bu vəsaitlər bank üçün mühüm resurs olsa da, korporativ depozitlərin daha yüksək konsentrasiyası likvidlik və depozitlərin yenilənməsi baxımından əlavə nəzarət tələb edir.
ASB-nin ümumi aktivləri 30 iyun 2026-cı il tarixinə 874,525 milyon manat olub. Aktivlər bir il ərzində 59,682 milyon manat və ya 7,3 faiz artıb. Bununla ASB aktivlərinin həcminə görə Azərbaycanın bank sektorunda 1 milyard manatdan aşağı aktivə malik banklar arasında yuxarı sıralarda qərarlaşıb.
Aktivlərin artımında əsas rol kredit portfelinə məxsusdur. Kreditlər 405,425 milyon manata çatmaqla bank aktivlərinin təxminən 46,4 faizini formalaşdırıb. Eyni zamanda banklar və digər maliyyə institutlarındakı depozitlər 5,1 faiz azalaraq 414,112 milyon manat olub.
Bu struktur bankın likvid aktivlərinin müəyyən hissəsini kreditlərə yönəltdiyini göstərir. Kreditlərin gəlirliliyi daha yüksək ola bilər, lakin likvidlik baxımından depozit və digər maliyyə institutlarında saxlanılan vəsaitlərdən daha az çevikdir. Buna görə kreditləşmənin sürətli artımı ilə likvidlik ehtiyatlarının adekvatlığı arasında balansın qorunması vacibdir.
30 iyun 2026-cı il tarixinə ASB-nin cəmi kapitalı 131,984 milyon manat təşkil edib. Bu göstərici ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 6,3 faiz artıb. Eyni zamanda bankın cəmi öhdəlikləri 742,540 milyon manata yüksələrək illik 7,5 faiz artım göstərib.
Kapitalın artması bankın sürətlə böyüyən kredit portfelinin maliyyələşdirilməsi və potensial risklərə qarşı maliyyə buferinin qorunması baxımından müsbət amildir. Lakin kredit portfelinin kapitaldan daha sürətlə böyüməsi gələcəkdə kapital adekvatlığına nəzarətin əhəmiyyətini artırır.
Başqa sözlə, bankın qarşısında iki paralel vəzifə dayanır: bir tərəfdən kreditləşməni artırmaq, digər tərəfdən isə bu artımı kifayət qədər kapital və ehtiyatlarla təmin etmək.
Əsas maliyyə riskləri
ASB-nin 2026-cı ilin ilk yarısının nəticələrindən çıxan əsas risklər bir neçə istiqamətdə qruplaşdırıla bilər.
Birinci risk – kredit portfelinin sürətli böyüməsidir. Kreditlər bir il ərzində 33,3 faiz artıb və aktivlərdə payı 46,4 faizə çatıb. Bu dinamika gəlirləri artırsa da, kredit keyfiyyətinə nəzarətin əhəmiyyətini yüksəldir.
İkinci risk – faiz xərclərinin yüksək artım tempidir. Faiz gəlirləri 24,3 faiz artdığı halda faiz xərcləri 34 faiz yüksəlib. Bu tendensiya davam edərsə, gələcəkdə xalis faiz marjasına təzyiq yarana bilər.
Üçüncü risk – depozit strukturunun dəyişməsidir. Ümumi depozitlər artsa da, fiziki şəxslərin və bəzi tələbli depozitlərin azalması fonunda hüquqi şəxslərin müddətli depozitləri kəskin yüksəlib. Bu, maliyyələşmə mənbələrinin diversifikasiyası baxımından izlənilməli tendensiyadır.
Dördüncü risk – kredit riskinin gələcəkdə ehtiyatlara təsiridir. Ehtiyat xərclərinin 56,9 faiz azalması müsbət olsa da, kredit portfelinin 33,3 faiz böyüməsi fonunda bu göstəricinin növbəti dövrlərdə necə dəyişəcəyi mühüm olacaq.
Beləliklə, 2026-cı ilin əsas göstəricilərinə yalnız mənfəət prizmasından yanaşmaq düzgün olmazdı. Bankın kredit portfelinin 33,3 faiz böyüməsi, faiz xərclərinin 34 faiz artması və depozit strukturunda korporativ müddətli vəsaitlərin sürətli yüksəlişi qarşıdakı dövr üçün əsas nəzarət tələb edən məqamları formalaşdırır.
Hazırkı göstəricilər bankın maliyyə vəziyyətinin dayanıqlı olduğunu göstərsə də, sürətli kreditləşmə strategiyasının nəticəsi daha çox 2026-cı ilin sonuna yaxın kredit portfelinin keyfiyyəti, problemli kreditlərin səviyyəsi və kapital adekvatlığı göstəricilərində özünü göstərəcək.