“Azərbaycan Sənaye Sığorta” ASC 2026-cı ilin ilk yarısını 537,4 min manat xalis mənfəətlə başa vurub. Şirkətin ötən ilin eyni dövründə 670,2 min manat zərər göstərməsi fonunda bu nəticə maliyyə göstəricilərinin əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdığını göstərir. Bununla belə, müsbət maliyyə nəticəsinin əsas səbəbləri ilə yanaşı, sığorta haqlarının azalması, ödənişlərin kəskin artması və kapitalın zəifləməsi şirkətin qarşısında müəyyən risklərin qaldığını göstərir. Hesabat məlumatları “Azərbaycan Sənaye Sığorta”nın 2026-cı ilin ilk yarısında daha çox investisiya gəlirlərinin dəstəyi ilə maliyyə sabitliyini qoruduğunu deməyə əsas verir.
Sığorta fəaliyyətində təzyiq qalır
Şirkətin 2026-cı ilin yanvar-iyun aylarında ümumi gəlirləri 18,247 milyon manat təşkil edib. Bu, əvvəlki ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 28,1 faiz artım deməkdir. Eyni zamanda ümumi xərclər 17,588 milyon manata yüksəlib və illik müqayisədə 17,95 faiz artıb. Nəticədə şirkət 122 min manat mənfəət vergisi ödədikdən sonra 537,4 min manat xalis mənfəət əldə edib.
Lakin burada diqqətçəkən məqam ondan ibarətdir ki, gəlirlərin artması birbaşa sığorta portfelinin genişlənməsi hesabına baş verməyib. Şirkətin qeyri-həyat sığortası üzrə hesablanmış sığorta haqları ilk yarımildə 14,7 milyon manat olub və bu göstərici illik müqayisədə təxminən 11 faiz azalıb. Başqa sözlə, şirkətin əsas sığorta fəaliyyəti üzrə yığımları zəiflədiyi halda, ümumi maliyyə nəticəsi yaxşılaşıb.
Bu mənzərə şirkətin gəlir strukturunda sığorta əməliyyatlarından kənar mənbələrin əhəmiyyətini artırır. Xüsusilə investisiya fəaliyyətindən əldə olunan xalis gəlirin 1,5 milyon manata çatması və illik müqayisədə 21 faiz artması müsbət nəticənin formalaşmasında mühüm rol oynayıb. Bu baxımdan şirkətin 2026-cı ilin ilk yarısındakı mənfəətinin dayanıqlılığı yalnız sığorta portfelinin nəticələri ilə deyil, investisiya gəlirləri ilə də bağlıdır.
Ödənişlərin artması əsas riskdir
Şirkətin maliyyə göstəricilərində ən ciddi diqqət çəkən məqamlardan biri sığorta ödənişlərinin artmasıdır. 2026-cı ilin ilk yarısında sığorta ödənişləri 8,9 milyon manat təşkil edib ki, bu da əvvəlki ilin eyni dövrü ilə müqayisədə təxminən 50 faiz çoxdur. Eyni vaxtda sığorta haqlarının 11 faiz azalması şirkətin sığorta fəaliyyətində zərərlilik təzyiqinin gücləndiyini göstərir.
Xüsusilə daşınmaz əmlakın yanğın və digər risklərdən sığortası üzrə vəziyyət diqqət çəkir. Bu sığorta növü üzrə ödənişlər 6,7 milyon manat, zərərlilik əmsalı isə 108,8 faiz olub. Bu o deməkdir ki, həmin istiqamətdə sığorta ödənişlərinin həcmi toplanan sığorta haqlarını üstələyib. Avtonəqliyyat vasitələrinin sığortasında isə ödənişlər 1,3 milyon manat, zərərlilik əmsalı 54,4 faiz təşkil edib.
Daha sonrakı – 2026-cı ilin yanvar-iyul aylarının statistikası da bu riski gücləndirir. Şirkət yeddi ayda 16,39 milyon manat sığorta haqqı toplayıb. Bu, ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 13,3 faiz azdır. Eyni dövrdə sığorta ödənişləri 10,621 milyon manata yüksəlib və illik artım 53,6 faiz olub. Beləliklə, yığımların azalması ilə ödənişlərin sürətli artımının eyni vaxtda baş verməsi sığorta portfelində zərərlilik riskinin yüksəldiyini göstərir.
Bu tendensiya davam edərsə, investisiya gəlirlərinin hesabına formalaşan mənfəətin bir hissəsinin gələcəkdə artan sığorta ödənişlərini kompensasiya etməsinə ehtiyac yarana bilər. Bu isə şirkətin əməliyyat mənfəətliliyinin ayrıca qiymətləndirilməsini zəruri edir.
2026-cı il iyunun 30-na “Azərbaycan Sənaye Sığorta”nın aktivləri 35,467 milyon manat təşkil edib. Aktivlər bir il ərzində 672,7 min manat və ya 1,9 faiz artıb. Yəni şirkətin aktiv bazası ümumilikdə sabit qalıb və əhəmiyyətli daralma baş verməyib.
Aktivlərin strukturunda investisiya portfeli xüsusi əhəmiyyət daşıyır. İyunun sonuna investisiya aktivlərinin həcmi 28,4 milyon manat olub. Bu göstərici illik müqayisədə 1,2 milyon manat və ya 5 faiz artıb. Portfelin 16,1 milyon manatını dövlət istiqrazları, təxminən 12 milyon manatını isə depozitlər təşkil edib.
Depozitlərin həcminin artması da diqqət çəkir. Şirkətin depozitləri bir il ərzində 8,2 milyon manatdan 11,95 milyon manata yüksəlib. Bu, 3,75 milyon manat və ya 45,7 faiz artım deməkdir. Eyni zamanda dövlət istiqrazlarının həcmi 18,66 milyon manatdan 16,09 milyon manata enib. Beləliklə, investisiya portfelinin daxilində depozitlərin çəkisi artarkən istiqrazların payı azalıb.
Bu struktur bir tərəfdən likvidliyin qorunması baxımından müsbət qiymətləndirilə bilər. Digər tərəfdən isə şirkətin investisiya gəlirlərindən asılılığının artması və portfelin sığorta fəaliyyətində yaranan mümkün zərərləri kompensasiya etmək üçün istifadə olunması uzunmüddətli perspektivdə izlənilməli məsələdir.
Kapital azalır – əsas maliyyə riski
Şirkətin 2026-cı ilin ilk yarısında əldə etdiyi mənfəətə baxmayaraq, balans kapitalı zəifləyib. İyunun 30-na balans kapitalı 10,125 milyon manat təşkil edib və bu, illik müqayisədə 13,8 faiz azalma deməkdir. Eyni dövrdə öhdəliklər 9,95 faiz artaraq 25,342 milyon manata yüksəlib.
Başqa sözlə, şirkətin aktivləri cəmi 1,9 faiz böyüdüyü halda öhdəliklər təxminən 10 faiz artıb, kapital isə 13,8 faiz azalıb. Bu üç göstəricinin dinamikası maliyyə riskləri baxımından mənfəət göstəricisindən daha diqqətlə izlənilməlidir.
2025-ci ilin sonunda da oxşar mənzərə müşahidə olunmuşdu. Şirkətin həmin il aktivləri 35,726 milyon manat, öhdəlikləri 26,153 milyon manat, balans kapitalı isə 9,573 milyon manat olmuşdu. Şirkət 2025-ci ili 2,588 milyon manat xalis zərərlə başa vurmuşdu.
2026-cı ilin ilk yarısında mənfəətə qayıdış kapitalın bərpası baxımından müsbət siqnal olsa da, kapitalın əvvəlki səviyyələrinə tam qayıtdığını söyləmək hələ mümkün deyil. Xüsusilə sığorta ödənişlərinin artması davam edərsə, kapitalın gələcəkdə əlavə təzyiq altında qalması ehtimalı nəzərə alınmalıdır.
Beləliklə, şirkətin əsas sığorta fəaliyyəti üzrə mənzərə daha mürəkkəbdir. Sığorta haqları azalır, ödənişlər sürətlə artır və xüsusilə əmlak sığortasında zərərlilik əmsalı 100 faizdən yuxarıdır. İyul ayının nəticələri də bu tendensiyanın davam etdiyini göstərir: yeddi ayda yığımlar 13,3 faiz azaldığı halda ödənişlər 53,6 faiz artıb.
Bu səbəbdən şirkət üçün 2026-cı ilin əsas maliyyə çağırışı sığorta portfelinin zərərliliyinin aşağı salınması və kapitalın möhkəmləndirilməsidir. İnvestisiya gəlirlərinin yüksək olması qısamüddətli dövrdə müsbət nəticə yaratsa da, uzunmüddətli maliyyə dayanıqlığı üçün əsas göstərici sığorta əməliyyatlarının özünün davamlı mənfəət yaratmasıdır.
“Azərbaycan Sənaye Bankı”nda kredit riskinin balansdakı çəkisi, faiz xərcləri artır – TƏHLİL
“İpək Yolu Sığorta”nın mənfəət və kapitalı azalır – Sığorta bazarında rolunu itirir