Gizli münasibətlər, şəxsi yazışmalar, maliyyə məlumatları və ya sağlamlıqla bağlı məxfi detallar demək olar ki, hər kəsin başqaları ilə bölüşmək istəmədiyi məlumatlar var. Mütəxəssislər xəbərdarlıq edirlər ki, süni intellekt texnologiyalarının inkişafı belə məlumatların aşkarlanmasını və bir-biri ilə əlaqələndirilməsini asanlaşdıra bilər.
Heftelik.az Lent.az-a istinadən xəbər verir ki, süni intellekt böyük həcmdə məlumatı sürətlə təhlil edərək ilk baxışdan bir-biri ilə əlaqəsi olmayan kiçik detallardan müəyyən nəticələr çıxara bilir.
Bu imkan kibercinayətkarların əlinə keçdikdə illər əvvəl internetdə yayılmış və ya oğurlanmış məlumatların belə yenidən təhlil olunması riskini artırır.
Texnologiya eksperti Kim Komando şəxsi məlumatlarla bağlı sadə qaydanı xatırladıb: hər hansı məlumat rəqəmsal formada mövcuddursa, onun nə vaxtsa ictimaiyyətə açıqlana biləcəyi ehtimalını nəzərə almaq lazımdır.
Gizli münasibətlər üzə çıxa bilər
Böyük dil modelləri nəhəng məlumat bazalarını qısa müddətdə təhlil etmək imkanına malikdir. Bank kartı əməliyyatları, internetdə yayılan köhnə yazışmalar, məkan məlumatları və digər rəqəmsal izlər birlikdə təhlil edildikdə insanın fəaliyyəti haqqında daha geniş mənzərə yarana bilər. Əvvəllər milyonlarla məlumatın əl ilə araşdırılması həftələrlə vaxt aparırdısa, müasir sistemlər böyük məlumat bazalarında əlaqələri daha sürətlə müəyyən edə bilir.
Məsələn, 2015-ci ildə “Ashley Madison” tanışlıq xidmətinin məlumat bazasının oğurlanması milyonlarla istifadəçinin şəxsi məlumatlarının yayılması ilə nəticələnmişdi. Süni intellekt alətləri belə böyük məlumat sızıntılarının təhlilini daha sürətli və avtomatlaşdırılmış hala gətirə bilər.
Anonim hesabın arxasında kimin olduğu müəyyən edilə bilər
Digər təhlükə internetdə anonim qalmağın getdikcə çətinləşməsidir. Süni intellekt sistemləri paylaşımların məzmununu, yazı üslubunu və istifadəçinin özü haqqında bilmədən verdiyi xırda məlumatları müqayisə edə bilir. Məsələn, insan anonim hesabında müəyyən parkda iti ilə gəzdiyini, hansı saatlarda işə getdiyini və ya yaşadığı ərazi ilə bağlı xırda məlumatları paylaşırsa, müxtəlif platformalardakı məlumatların birləşdirilməsi onun kimliyinin müəyyənləşdirilməsini asanlaşdıra bilər. Beləliklə, ayrı-ayrılıqda əhəmiyyətsiz görünən məlumatlar birlikdə insanın real şəxsiyyətinin aşkarlanmasına yol aça bilər.
Ağıllı ev cihazları da hədəfə çevrilə bilər
Süni intellekt kibercinayətkarların proqram təminatındakı zəiflikləri daha sürətli müəyyənləşdirməsinə də kömək edə bilər. Ağıllı televizorlar, soyuducular, robot tozsoranlar, kameralar və ev təhlükəsizlik sistemləri internetə qoşulduğu üçün potensial hücum nöqtəsinə çevrilə bilər. Xüsusilə proqram təminatı uzun müddət yenilənməyən və zəif parollardan istifadə olunan cihazlar risk altında ola bilər. Belə cihazlardan birinin ələ keçirilməsi eyni ev şəbəkəsindəki digər sistemlərə hücum üçün başlanğıc nöqtəsi yarada bilər.
Tibbi məlumatlar şantaj vasitəsinə çevrilə bilər
Səhiyyə müəssisələrinin məlumat bazaları da kibercinayətkarlar üçün qiymətli hədəflərdən hesab olunur. Oğurlanmış tibbi məlumatlarda şəxsin sağlamlığı, müalicələri və digər məxfi məlumatları yer ala bilər. Belə məlumatlardan şantaj, dələduzluq və saxta müraciətlərin hazırlanmasında istifadə edilməsi riski var.
Süni intellekt isə konkret şəxs haqqında əldə edilmiş məlumatlardan istifadə etməklə daha inandırıcı fişinq məktublarının və mesajlarının hazırlanmasını asanlaşdıra bilər. Belə mesajlar insanın adı, iş yeri və digər şəxsi məlumatlarına uyğunlaşdırıldığı üçün adi saxta mesajlardan daha inandırıcı görünə bilər.
Çat-botlarla yazışmalarda da diqqətli olmaq lazımdır
İnsanlar süni intellekt çat-botları ilə danışarkən bəzən dostları ilə bölüşməyəcəkləri qədər şəxsi məlumat verirlər. Maliyyə məsələləri, iş sirləri, münasibətlər və sağlamlıqla bağlı məlumatlar belə söhbətlərə daxil edilə bilər. Buna görə çat-botlara parol, bank kartı məlumatı, şəxsiyyəti təsdiq edən sənədlərin məlumatları və digər son dərəcə məxfi informasiyaların daxil edilməməsi tövsiyə olunur. Hər bir onlayn xidmətdə olduğu kimi, burada da texniki səhv, hesabın ələ keçirilməsi və ya məlumat təhlükəsizliyi ilə bağlı digər riskləri tamamilə sıfıra endirmək mümkün deyil.
Mütəxəssislərin əsas tövsiyəsi isə sadədir: internetdə paylaşdığınız hər bir məlumatın gələcəkdə başqa məlumatlarla birləşdirilə biləcəyini nəzərə alın. Süni intellekt dövründə əvvəllər əhəmiyyətsiz görünən rəqəmsal izlər belə insan haqqında gözlənilmədən çox məlumat verə bilər.